963

 

آن طورکه صورت‌های مالی حسابررسی شده صندوق‌های سرمایه‌گذاری خطرپذیر فرابورسی نشان می‌دهد، منابع این صندوق‌ها نه تنها در کسب و کارهای ریسک‌دار سرمایه‌گذاری نشده است،بلکه از کم‌ریسک‌ترین بخش ممکن همچون اوراق با درآمد ثابت و سپرده‌های بانکی سر درآورده و سود حاصل از آن به حساب ارکان صندوق رفته است. از کل منابع جمع شده در این صندوق‌ها فقط حدود ۲۳ میلیارد تومان در کسب و کارها سرمایه‌گذاری شده است.

 تا به حال شش صندوق سرمایه گذاری جسورانه در فرابورس ایران پذیره‌نویسی شده‌اند که در حال حاضر نماد یکی از آن‌ها متوقف است. طی دو سال اخیر در پروسه پذیره‌نویسی این صندوق‌ها حدود ۷۰ میلیارد تومان پول جمع آوری شده است ولی با توجه به صورت‌های مالی حسابررسی شده و گزارش های شفاف سازی که تا کنون در کدال منتشر شده از این مبلغ تنها حدود ۲۳ میلیارد تومان در استارتاپ‌ها سرمایه‌گذاری شده است و مابقی آن طی دو سال گذشته یا در بانک سپرده گذاری شده یا اوراق با در آمد ثابت خریداری شده است.

آنگونه که صورت های مالی این صندوق ها در کدال نشان می دهد طی سال های جاری سود ناشی از سپرده گذاری این مبالغ در بانک یا اوراق با درآمد ثابت به مدیران و ارکان صندوق پرداخت شده است.

به بیانی ساده‌تر این صندوق‌ها در آگهی پذیره نویسی خود اعلام می کنند که می‌خواهند با مبالغی که جمع خواهد شد در شرکت‌های پر ریسک سرمایه‌گذاری کنند اما در نهایت این مبالغ را در کم ریسک‌ترین جای ممکن مانند اوراق با درآمد ثابت سرمایه گذاری کرده‌اند و از سود حاصل از این سرمایه گذاری کم ریسک، بهره می برند.

با توجه به اینکه منابع این صندوق‌ها قرار بود در استارتاپ ها سرمایه گذاری شوند، در بررسی‌های صورت گرفته علت این موضوع علیرغم هیاهوی زیاد اکوسیستم استارت آپی حاوی دو دلیل اساسی است. اول آنکه اکثر سرمایه گذاران، مقامات و کارشناسان اقتصادی و بورسی و حتی خود فعالان اکوسیستم ارزش‌گذاری‌های صورت گرفته توسط استارت‌آپ‌ها را قبول نداشته و آن را فاقد توجیه و منطق اقتصادی می دانند.

بسیاری از همین فعالان معتقدند روند بازی‌های ارزشگذاری طی سال‌های گذشته ضربه‌ای بزرگ به اکوسیستم استارتاپی کشور و فعالان آن زده و می تواند بازار سرمایه را هم تحت تاثیرات مخرب قرار دهد چرا که عده ای با هدف کسب سودهای نامتعارف سعی در ارزش‌گذاری های غیر واقعی و رسانه ای کردن آن را داشتند.

این موضوع منجر شده که بسیاری از سرمایه گذاران خطر پذیر، سرمایه گذاری با ارزشگذاری های صورت گرفته را فاقد توجیه دانسته و منابع خود را در اوراق بانکی سرمایه گذاری کنند.  به همین علت است که امروزه بخشی از اکوسیستم به نهادهای حاکمیتی و نظارتی معترض هستند و می گویند دلیل اصلی وضع نامناسب این کسب و کارها، عدم نظارت و برخورد با چنین مسائل و رفتارهای سوداگرانه ای بوده است.

دوم آنکه به گفته مسئولان کشور، اکوسیستم استارت آپی تابحال نتوانسته ایده های نوآورانه داشته باشد و عمده سرمایه گذاری های صورت گرفته صرفا روی کپی کسب و کارهای موفق کشورهای غربی بوده که دلیل موفقیت این کسب و کارهای کپی عمدتاً به دلیل بسته بودن بازار کشور یا محدودیت هایی بوده است که به دلیل مسائل مختلف در کشور بوجود آمده است.

بر این اساس برخی اعتقاد دارند که در صورتیکه محدودیت‌های کشورهای غربی در ورود به ایران برداشته شود، بسیاری از به اصطلاح تک شاخ های اکوسیستم از بازار خارج خواهند شد. همچنین سرمایه گذاران معتقدند بر خلاف آنچه در اکوسیستم استارتاپی در حال بزرگ نمایی است، ایده های خوبی برای سرمایه گذاری وجود ندارد که آن‌ها بتوانند روی ایده‌ها سرمایه گذاری کنند.

بر همین اساس سرمایه گذاران ریسک پذیر تمایلی به سرمایه گذاری در این کسب و کارها نداشته و ترجیح می دهند منابع خود را در اوراق بهادار با سود تضمین شده و فاقد ریسک سرمایه گذاری کنند که البته خود این موضوع جای تامل بسیار دارد.

نکته قابل توجه دیگر اینکه کل مبلغ ۷۰ میلیارد تومان جمع آوری شده توسط صندوق های خطرپذیر در مقابل سرمایه مورد نیاز اکوسیستم بسیار که در حدود چند هزار میلیارد تومان تخمین زده شده، بسیار ناچیز بوده و عملا حتی در صورتیکه کل این مبلغ نیز در کسب و کارها سرمایه گذاری می شد، نمی توانستیم منتظر تغییر خاصی در اکوسیستم باشیم.

بد نیست یادآوری کنیم در حالی تا امروز فقط حدود ۲۳ میلیارد تومان از صندوق های خطر پذیر روی استارتاپ ها سرمایه گذاری شده است که یک سال پیش مدیرعامل فرابورس ایران وعده داده بود که تا پایان سال ۱۳۹۶، هزار میلیارد تومان در این بخش سرمایه گذاری شود اما این طور که صورت های مالی حسابررسی شده صندوق های سرمایه گذاری جسورانه در کدال می گوید، نه تنها خبری از این مبالغ نیست بلکه اکثر منابع به دست آمده در حساب های بانکی یا اوراق با درآمد ثابت سرمایه گذاری می شود و سود حاصل به حساب ارکان صندوق می رود.

نظرات